အခ်ိန္ရရင္ ရသလို က်န္တဲ့ ေဆာင္းပါးမ်ားကိုလည္း တင္ေပးခ်င္ပါတယ္။..
...........................................................
အဲလိယစ္တ္ေျပာတဲ့ Sensibility
ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ sensibilityကို “အာ႐ံုခံစားမွဳ”လို႔ ေျပာၾကတာရွိပါတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆုိေတာ့ ေခတ္ေပၚအာ႐ံုခံစားမွဳေပါ့။ modern sensibility လို႔ သံုးၾကတာလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ခက္တာက ဒီ “ေခတ္ေပၚအာ႐ံုခံစားမွဳ”မွာ တိက်တဲ့ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ မရွိတာပဲ။ ေခတ္မွာေပၚလာတဲ့ အာ႐ံုခံစားမွဳလို႔လည္း အလြယ္တကူေျပာမရ၊ ဘာကို အာ႐ံုခံစားတာလဲ ဆိုတာလည္း ေျပာရခက္။ ျပည္သူ႔ဘဝသ႐ုပ္ေဖာ္လုိလို၊ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားကဗ်ာေရးသူရဲ႕ ခံစားခ်က္လုိလို၊ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ တသီးပုဂၢလခံစားခ်က္လိုလို၊ “ေခတ္ကိုထင္ဟပ္တဲ့” အာ႐ံုခံစားမွဳလိုလို၊ အားလံုးလည္း ပါဝင္ေကာင္း ပါဝင္ၾကပါလိမ့္မယ္။အေသအခ်ာေျပၾကတာကေတာ့ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကို ေခတ္ေပၚအာ႐ံုခံစားမွဳနဲ႔ ေရးရတယ္ဆုိတာပါပဲ။ အဲဒီေခတ္ေပၚအာ႐ုံခံစားမွဳဆိုတာ ေန႔စဥ္ဘဝရဲ႕ အျဖစ္သနစ္ေတြ၊ ႐ိုက္ခတ္မွဳေတြ၊ ေတြ႕ႀကံဳရင္ဆိုင္ရမွဳေတြေပၚ တုန္႔ျပန္မွဳေတြခ်ည္းသက္သက္လား။ ဘာသာစကားေပၚမွာ၊ မီဒီယာေတြေပၚမွာ၊ လူထုဆက္သြယ္ေရးစနစ္ေတြေပၚမွာေကာ အာ႐ံုခံစားမွဳမရွိနိုင္ဘူးလား။ မရွိဘူးလား။ အာ႐ံုခံစားမွဳေပၚမွာ ျပန္အာ႐ံုခံစားမွဳမ်ိဳးေကာ မရွိနိုင္ဘူးလား။ အာ႐ုံခံစားမွဳထဲမွာ အေတြးေကာ မပါဘူးလား။ အာ႐ံုခံစားမွဳနဲ႔ အာ႐ံုသိမွဳဟာ အတူတူပဲလား။ ကြဲျပားမွဳရွိသလား။ “အာ႐ံု”ဆိုတဲ့ စကားကို ဘံုထုတ္လိုက္ၿပီး “ခံစားမွဳ”နဲ႔ “သိမွဳ”ကို ဘယ္လိုခြဲျခားမလဲ၊ ဘယ္လို ဆက္စပ္မလဲ။
ဒါေတြဟာ ဘာသာစကားကို စိတ္ဝင္စားတဲ့ ကၽြန္ေတာ့္ဝသီေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္ေလွ်ာက္ေတြးေနတာလည္း ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါေတြ မေတြးဘဲ၊ မစဥ္းစားဘဲ၊ သိစရာမလိုဘဲ ကဗ်ာေတြ ေရးေနလို႔လည္း ရတာပဲမဟုတ္လား။ အဲဒါေတြ မပါဘဲ ဆုရကဗ်ာေတြေတာင္ ေရးလို႔ရတာပဲ မဟုတ္လား။ “ကဗ်ာဆုိတာ ခံစားမွဳကလာတာ၊ သိမွဳတတ္မွဳေတြဟာ ကဗ်ာကို ဖ်က္စီးတယ္”ဆိုတဲ့ ေရာမႏိၱက အယူအဆကလည္း အေျခခိုင္ေနေသးတယ္ မဟုတ္လား။ ဒါေတြဟာလည္း အယူအဆကိစၥေတြပါ။ အတၱေနာမတိေတြနဲ႔လည္း ယွက္ႏြယ္လာေတာ့ ကိုယ္မွန္တယ္ထင္တာ ကိုယ့္အမွန္တရားေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကဗ်ာေဗဒဆိုတာ ရွိေသးတယ္ေလ။ ကဗ်ာဆိုတာ အနုပညာျဖစ္တယ္ဆိုရင္ “အနုပညာ”မွာ “ပညာ”ဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ႔ အဲဒီစကားရဲ႕ အနက္အဓိပၸာယ္ရွိေသးတယ္ဆိုတာ မေမ့အပ္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ ပညာဆိုတာကလည္း ေလ့လာလိုက္စားသူအတြက္ ႀကိဳက္နွစ္သက္စရာ တန္ဖိုးရွိတဲ့ ႀကိဳက္နွစ္သက္စရာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာေဗဒလည္း ထိုနည္းတူေပါ့။
အဲဒီေတာ့.. တီ၊ အက္စ္၊ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ sensibility။ ဒီ sensibility ကိစၥကို အဲလိယစ္တ္က The Metaphysical Poets ေခါင္းစဥ္တပ္ essays ထဲမွာ ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့တာရွိပါတယ္။ ၁၉၂၀ေလာက္ကပါ။ ၿဗိတိသွ်နိုင္ငံ၊ ပထမအလစ္ဇ္ဘက္သ္ဘုရင္မေခတ္မွာ ေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ ကဗ်ာဆရာေတြရဲ႕ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေဆာင္သူေတြထဲမွာ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ့တာကေတာ့ John Donne ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကဗ်ာဆရာေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ၿပီး အဲလိယစ္တ္ထြင္လိုက္တဲ့ စကားနွစ္ခြန္းကေတာ့ “Unification of sensibility” (အာ႐ံုခံစားမွဳ ဆက္စပ္စည္းလံုးျခင္း)နဲ႔ “Dissociation of sensibility” (အာ႐ံုခံစားမွဳ အဆက္အစပ္ျပတ္ေတာက္ျခင္း)လို႔ ကၽြန္ေတာ္ ဘာသာျပန္ၾကည္႕လုိက္ပါတယ္။
အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ sensibility ဟာ ကၽြန္ေတာ့္တို႔ သာမန္သုံးစြဲေနၾကတဲ့ “အာ႐ံုခံစားမွဳ/ အာ႐ံုခံစားနိုင္စြမ္း” ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ထက္ က်ယ္ဝန္းနက္႐ွိဳင္းတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အဲလိယစ္တ္ေျပာခဲ့တဲ့ sensibility ဆိုတာ သူကိုယ္တိုင္ရွင္းျပတဲ့ “synthetic faculty” ျဖစ္ပါတယ္။ “ေပါင္းစပ္နိုင္တဲ့ စြမ္းရည္”လို႔ အဓိပၸာယ္ယူလို႔ ရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ sensibility ဟာ အာ႐ံုခံစားမွဳဆိုတာထက္ “အာ႐ံုမ်ားေပါင္းစပ္နိုင္တဲ့ စြမ္းရည္”၊ သို႔မဟုတ္ “အာ႐ံုခံစားမွဳမ်ား ေပါင္းစပ္နိုင္တဲ့ စြမး္ရည္” ျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာေရးသူေတြမွာ ရွိ(သင့္)တဲ့ စြမ္းရည္လို႔ အဲလိယစ္တ္က ဆိုပါတယ္။ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ အလိုအရ ဒီMP ကဗ်ာဆရာေတြဟာ ပညာရပ္ေတြကို အထူးလိုက္စားၾကတယ္။ ဗဟုသုတအမ်ိုးမ်ိုးကို ရွာမွီးၾကတယ္။ စာေတြအမ်ားႀကီး ဖတ္ၾကတယ္။ ဖတ္ၿပီး ေၾကေၾကညက္ညက္ စဥ္းစားၾကတယ္။ ဒီလိုပညာေတြ၊ ဗဟုသုတေတြ ရွာမွီးစုေဆာင္းျခင္းအားျဖင့္ သူတို႔ရဲ႕ (အာ႐ံု)ခံစားပံုဟာ တစ္နည္းတစ္ဖံုေျပာင္းလဲသြားၾကတယ္။ သူတို႔ဟာ အေတြးနဲ႔ ခံစားမွဳကို ေပါင္းစပ္လိုက္ၾကတယ္။ နွင္းဆီတစ္ပြင့္ရဲ႕ ရနံ႔ကို တုိက္႐ိုက္ခံစားသလို အေတြးတစ္ခုကိုလည္း တိုက္႐ိုက္အာ႐ံုခံစားဖို႔ ႀကိဳးစားတယ္။ အေတြးနဲ႔ (အာ႐ံု) ခံစားမွဳကို မခြဲျခားေတာ့ဘူး။ အေတြးကို အာ႐ံုခံစားၿပီး အာ႐ံုခံစားမွဳကို ေတြးၾကတယ္။ ေတြးျခင္းဟာ အာ႐ံုခံစားျခင္းျဖစ္တဲ့အထိ။ အေတြးနဲ႔ အာ႐ံုခံစားျခင္ဟာ တစ္သားတည္းျဖစ္တဲ့အထိ။
ေနာက္တစ္ခုက ကြဲျပားျခားနားၿပီး အဆက္အစပ္မရွိတဲ့၊ သာမာန္အားျဖင့္ ဆက္စပ္လို႔မရတဲ့၊ ဆန္႔က်င္ဘက္ေတြေတာင္ျဖစ္ေနၾကတဲ့ ေတြ႕ႀကံဳခံစားမွဳေတြ၊ အေတြးေတြကို ေပါင္းစပ္ယူလိုက္ၾကတာ ျဖစ္တယ္။ သိမွဳ၊ စဥ္းစားမွဳ၊ ယုတိၱနဲ႔ ယွဥ္ၾကည္႕ရင္ ကြဲျပားျခားနားၾကေပမယ့္ အာ႐ံုခံစားမွဳမွာ သြားတူတာေတြကို ေပါင္းစပ္လိုက္တာျဖစ္တယ္။ ဂၽြန္ေဒါန္ရဲ႕ အခ်စ္ကဗ်ာတစ္ပုဒ္မွာဆိုရင္ သန္းတစ္ေကာင္ကို ပင္မဇာတ္လိုက္ လုပ္ထားတာေတြ႕ရပါတယ္။ အခ်စ္ကဗ်ာဆိုမွေတာ့ အခ်စ္ခံစားမွဳအေၾကာင္း ေရးဖြဲရမွာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔ ဒီရြံ႕မုန္းစရာေကာင္းတဲ့ သန္းက ဇာတ္လိုက္ျဖစ္ေနရတာလဲ။ ကဗ်ာထဲမွာ အမ်ိဳးသားဇာတ္ေဆာင္ဟာ သူခ်စ္ရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဇာတ္ေဆာင္ကို ေျပာေနတာျဖစ္ပါတယ္။ မင္းနဲ႔ငါ ခ်စ္ၾကလ်က္သားနဲ႔ မေပါင္းစပ္နိုင္ၾက၊ မစပ္ယွက္နိုင္ၾကတာဟာ သန္းတစ္ေကာင္ရဲ႕ ဘဝေလာက္ေတာင္ မေကာင္းရွာၾကဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီသန္းဟာ မင္းကုိကိုက္ၿပီး မင္းရဲ႕ေသြးကို စုပ္ယူတယ္။ ၿပီး ငါ့ကို ကိုက္ၿပီး ငါ့ရဲ႕ေသြးကို စုပ္ယူတယ္။ သူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ မင္းရဲ႕ေသြးနဲ႔ ငါ့ရဲ႕ေသြးေတြေရာေနွာခြင့္ရၾကတယ္။ မင္းနဲ႔ ငါက်ေတာ့.. ။ ေနာက္တစ္ပုဒ္မွာ သူနဲ႔ သူ႔ခ်စ္သူကို ကြန္ပါခၽြန္ရဲ႕ ေထာက္နွစ္ဖက္နဲ႔ နွိဳင္းထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အဲသလို မဆက္စပ္အပ္ရာေတြကို ဆက္စပ္ၿပီး ေရးသားၾကတဲ့အတြက္ အဲဒီ MP ကဗ်ာေတြကို မဆီမဆိုင္တာေတြကို အတင္းအဓမၼဆက္စပ္ေရးသားၾကတဲ့ ကဗ်ာေတြကို ေဝဖန္ပုတ္ခတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲလိယစ္တ္ကေတာ့ အဲဒါကိုပဲ အထူးနွစ္သက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီကဗ်ာေတြမွာ Unification of sensibility ကို ေတြ႕ရွိရၿပီး ေနာက္ပိုင္းကဗ်ာေတြမွာ အဲဒီ sensibility မ်ိဳး ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ modern sensibility ဆိုတာ အဲဒီ sensibility ကို ၂၀ရာစုဦးပိုင္း modern သမိုင္းကာလမွာ ျပန္ပ်ိဳးေထာင္ေလ့က်င့္ သင္ယူသုံးစြဲနိုင္တဲ့စြမ္းရည္ျဖစ္ပါတယ္။
ဘာျဖစ္လို႔ modern sensibility လဲ။ ၂၀ရာစုဦးပိုင္း လူ႔သမိုင္းမွာမႀကံဳစဖူး အျဖစ္ထူးေတြေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ စက္မွဳထြန္းကားၿပီး တီထြင္မွဳေတြမ်ားျပားလာတဲ့အေလ်ာက္ လူေနမွဳဘဝပံုစံေတြ ေျပာင္းလဲသြားၾကပါတယ္။ အာ႐ံုေတြမ်ားလာတယ္။ ျမန္လာတယ္။ ၿပိုကြဲလာတယ္။ ယဥ္ေက်းမွဳျမင္မားလွခ်ည္ရဲ႕ဆိုတဲ့ အေနာက္တိုင္းသားေတြဟာ ဥေရာပမွာ ကမာၻ႕စစ္ႀကီး ဖန္တီးၿပီး လူသတ္ပြဲႀကီး က်င္းကၾကပါတယ္။ ဘယ္မွာလဲ၊ ဆင္ျခင္ယုတၱိျမင့္မားမွဳ။ ဘယ္မွာလဲ၊ အသိတရားနဲ႔ ေမတၱာေရွ႕ထားမွဳ။ ဘယ္မွာလဲ၊ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာက တေၾကာ္ေၾကာ္ေအာ္လာခဲ့တဲ့ လူေနမွဳဘဝျမႇင့္တင္မွဳ။ ဘယ္မွာလဲ သမိုင္းရဲ႕စဥ္ဆက္မျပတ္တိုးတက္မွဳ။ ဘယ္မွာလဲ၊ အမွန္တရား။ ဘာလဲ၊ အနုပညာ။ အကုန္လုံးၿပိုကြဲသြားခဲ့ၿပီ။ အဲဒီလို အပိုင္းပိုင္းအစစ၊ သမိုင္းေခတ္ရဲ႕ ရလဒ္၊ modern သမိုင္းေခတ္ရဲ႕ စ႐ိုက္လကၡဏာ၊ modern သမိုင္းေခတ္ရဲ႕ ရလဒ္၊ modern သမိုင္းေခတ္ရဲ႕ အာ႐ံုခံစားမွဳ။ အဲဒီလို အပိုင္းပိုင္းအစစ၊ အစိပ္စိပ္အမႊာမႊာၿပိဳကြဲသြားခဲ့ၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီအပိုင္းပိုင္းအစစ၊ အစိပ္စိပ္အျမႊာျမႊာ fragments ေတြနဲ႔ပဲ ဖန္တီး၊ ဖြဲ႕စည္း၊ တည္ေဆာက္ယူရေတာ့မွာပဲ ျဖစ္ေတာ့တယ္။
အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ The Wasteland ကဗ်ာမွာပါတဲ့တစ္ေၾကာင္းက ‘These fragments I have shored against my ruin’ ‘ငါ့ ပ်က္ဆီးျခင္းကို ေဟာဒီအပိုင္းပိုင္း အစစ၊ အစိပ္စိပ္အျမႊာျမႊာေတြနဲ႔ပဲ ငါ က်ားကန္ခဲ့ရၿပီ’ ။
အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ modern ေခတ္မွာ ဘယ္ဟာကိုမွ သူ႔ခ်ည္႕သက္သက္ တစ္လံုးတစ္ဝန္းတည္း အာ႐ံုခံစားလို႔ မရေတာ့ဘူး။ အာ႐ံု ခံစားမွဳကိုယ္တိုင္ဟာ ၿပိုကြဲခဲ့ၿပီ။ ဘယ္အရာကိုမဆို အပိုင္းပိုင္းအစစ၊ အစိပ္စိပ္အျမႊာျမႊာသာ အာ႐ံုခံစားလို႔ ရေတာ့တယ္။ အဲဒီအပိုင္းပိုင္းအစစ၊ အစိပ္စိပ္အျမႊာျမႊာအာ႐ံုေတြဟာလည္း အဆက္အစပ္မရွိ၊ ဆက္စပ္လို႔မရ၊ ဖ႐ိုဖရဲ။ modern သမိုင္းေခတ္ကာလမွာ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ sensibility ဟာ အဲသလုိျဖစ္သြားေတာ့တယ္။ အဲသလိုပဲ အာ႐ံုခံစားရေတာ့တယ္။ အဲဒီ အဆက္အစပ္မရွိတဲ့ အပိုင္းပိုင္းအစစ၊ အစိပ္စိပ္ အျမႊာျမႊာအာ႐ံုေတြနဲ႔ပဲ ကဗ်ာေရးၾကရေတာ့တာပဲေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္ အဲလိယစ္တ္ နွစ္သက္ခဲ့တဲ့ Metaphysical Poetry ။ အဲဒါဟာ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ modern sensibility ။ အဲဒါဟာ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ modern poetry ။ အဲဒီနည္းနဲ႔ပဲ အက္ဇရာေပါင္းန္ဒ္ ေဆာ္ၾသလုိက္တဲ့ ‘Make it new’ (အသစ္ျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ၾက)။ အဲဒါေၾကာင့္ အေပၚယံၾကည္႕ရင္ အဆက္အစပ္မရွိတဲ့ နိမိတ္ပံုေတြ၊ အဲဒါေၾကာင့္ “မ်ဥ္းသေဘာ မေဆာင္၊ အကြက္သေဘာေဆာင္”ေတြ။ အဲဒါေၾကာင့္ “ေဝ့ကာ၊ ဝိုက္ကာ”ေတြ။ အဲဒါေၾကာင့္ . . . ။
ဒီအပိုင္းပိုင္းအစစ၊ အစိပ္စိပ္အျမႊာျမႊာအာ႐ံုေတြနဲ႔ပဲ နိမိတ္ပံုေတြဖြဲ႕စည္းေရးသားနိုင္တာ modern sensibility ရွိလို႔ ျဖစ္တယ္။ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ အလုိအရ ကဗ်ာေရးနိုင္ဖို႔ အသင့္အေနအထားမွာ ရွိေနတဲ့ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ အဲဒီလို ဆက္စပ္မွဳမရွိတဲ့ အပိုင္းအစ၊ အစိပ္အျမႊာေတြဟာ အေပါင္းအစည္းသစ္တစ္ခုအျဖစ္ လာေရာက္စုစည္းတာျဖစ္တယ္။ တစ္နည္းေျပာရရင္ ဒီအပိုင္းအစေတြနဲ႔ အေပါင္းအစည္းသစ္တစ္ခုကို ျပဳလုပ္ယူတာျဖစ္တယ္။ သာမာန္လူဟာ ခ်စ္စိတ္ဝင္ေနမယ္၊ စပီနိုဇာရဲ႕ ဒႆနက်မ္းကို ဖတ္ေနမယ္၊ လက္နွိပ္စက္ ႐ိုက္သံၾကားေနမယ္၊ မီးဖိုေခ်ာင္မွာ ခ်က္ျပုတ္ေနတဲ့ ဟင္းရနံ႔ေတြ ရေနမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါေတြဟာ ဆက္စပ္မွဳမရွိတဲ့ သီးျခားကိစၥေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ ကဗ်ာဆရာမွာေတာ့ ဒီအာ႐ံုေတြေရာက္လာၿပီး ဒီအာ႐ံုေတြကိုပဲ ဆက္စပ္ဖြဲ႕စည္းၿပီး ကဗ်ာျဖစ္ေစတာ၊ ကဗ်ာျပဳလုပ္တာ ျဖစ္တယ္။ အဲသလို ဖ႐ိုဖရဲအာ႐ံုေတြကို စုစည္းဆက္စပ္နိုင္တာဟာလည္း modern sensibility ရွိလို႔ ျဖစ္တယ္။ ဒီလို modern sensibility နဲ႔ ေရးမွ modern poetry ျဖစ္တယ္။ modernism (အထူးသျဖင့္ အေနာက္တိုင္း modernism) ရဲ႕ အျမင္၊ အယူအဆ၊ ဝါဒ၊ အာ႐ံုခံစားမွဳ၊ အာ႐ံုခံစားမွဳေပါင္းစပ္ယူမွဳတို႔နဲ႔ ေရးသားဖြဲ႕စပ္ထားတဲ့အတြက္ ဒီကဗ်ာေတြကို modernist poetry လို႔ သံုးနွဳန္းတာလည္း ရွိပါတယ္။ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားမွာ modern ဆုိတာ “ေခတ္ေပၚ”လို႔လည္း အဓိပၸာယ္ထြက္တဲ့အတြက္ ေခတ္ေပၚ modern ကဗ်ာနဲ႔ modernistရဲ႕ modern sensibility နဲ႔ ေရးသားတဲ့ modernist ကဗ်ာ ကြဲျပားေစလိုတဲ့သေဘာလို႔လည္း ယူလို႔ရပါတယ္။ ဥပမာ၊ ဒီေန႔ အိႏိၵယမွာ ေရးေနတဲ့ ကဗ်ာကို Modern India Poetry လို႔ ေခၚၾကေပမယ့္ modernist ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာဆိုတဲ့ သေဘာပါပဲ။ အဲဒါေၾကာင့္လည္း modern၊ modernist စတဲ့ label မတတ္ေတာ့ဘဲ Contemporary ေခတ္ၿပိဳင္လို႔ပဲ သံုးလာၾကတာလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။
အဲဒီေတာ့ အဲလိစ္တ္ရဲ႕ ‘modern sensibility’ နဲ႔ ျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ သံုးေနတဲ့ “ေခတ္ေပၚအာ႐ံုခံစားမွဳ”တို႔ တူ၊ မတူ စဥ္းစားလို႔က စဥ္းစားနိုင္ပါတယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာပဲ ၁၉၆၈ ေလာက္က စခဲ့တဲ့ “ေမာ္ဒန္ ေပၚယဲ့ထရီ” ကိစၥ၊ ျမန္မာေမာ္ဒန္ကဗ်ာေခတ္ဦးကာလတုန္းက (“ေခတ္ေပၚ”လို႔ မသံုးဘဲ “ေမာ္ဒန္”လို႔ သံုးခဲ့တဲ့) ကဗ်ာကိစၥ၊ တုိက္ခိုက္ေရးသားခဲ့တာေတြရဲ႕ ကိစၥ၊ “ေမာ္ဒန္”ကဗ်ာကေန “ေခတ္ေပၚ”ကဗ်ာ ေျပာင္းသြားတဲ့ကိစၥ၊ အဲဒါေတြကိုပါ ျမန္မာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမိုင္းျဖစ္စဥ္အျမင္နဲ႔ ႐ွဳေထာင့္တစ္ခုကေန စဥ္းစားၾကည္႕ၾကရေအာင္ပါ။ စဥ္းစားျခင္းအေလ့အထရွိသူေတြေတာ့ စဥ္းစားမိၾကလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အားနာစရာတစ္ခုေတာ့ ရွိပါတယ္။ တျခားမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေန႔လို ၂၁ရာစုဦးပိုင္းကာလမွာ ၂၀ရာစုအေစာပိုင္းကာလတုန္းက ကဗ်ာအေၾကာင္းကိစၥကို ေျပာေနရေသးလို႔ပါပဲ။
ေဇယ်ာလင္း
၂၁၊ စက္တင္ဘာလ၊ ၂၀၀၇
(ကဗ်ာ ဘဝ ရွာေတာ္ပံုမွ)
